درآمدی بر سبک بندگی؛ اعتدال عبادی در سیره معصومان (ع)
34 بازدید
ناشر: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی قم
نقش: نویسنده
شابک: 978-600-195-11-4
سال نشر: 1392
تعداد جلد : 1
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
شماره چاپ : 2
زبان : فارسی
"درآمدی بر سبک بندگی" شناسایی و حل یکی از چالش های سیره معصومان (ع) است که در مدت دو سال تدوین شده است و پس از آن نیز در حدود دو سال در دست حَک و اصلاح بود و از نظرات برخی از فضلای حوزه بسیار بهره برده‌ایم. که نتیجه تمام این تلاش ها اینک در اختیار دوستداران دانش قرار گرفته است. موضوع این کتاب بحث میانه‌روی در عبادت در سیرة معصومان ع است، این کتاب اثبات می‌کند که پیشوایان دین ما در زندگی خود نه اهل افراط در عبادت بوده‌اند و نه اهل تفریط، بلکه اهل میانه‌روی در عبادت بوده‌اند. این کتاب به دنبال اثبات این مطلب است که در اسلام، هم مقدار عبادت و هم چگونگی عبادت خداوند حد و مرز دارد و اسلام با زیاده‌روی در هر کاری از جمله در عبادت مخالف است. تصور ذهنی بسیاری از مردم از پیامبر اکرم ص و ائمة معصومین ع این است که آنان بیشتر اوقات خودشان را به عباداتی مثل نماز مستحبی، شب‌زنده‌داری، تلاوت قرآن و روزه می‌گذرانده‌اند و مثلاً همة شب‌ها را تا به صبح بیدار بوده‌اند و عبادت می‌کرده‌اند و اصلاً پهلوهایشان به بستر نمی‌رسیده است و مثلاً هر شب یا هر شبانه‌روز هزار رکعت نماز به جا می‌آورده‌اند و همة روزها را روزه بوده‌اند و لب‌هایشان به آب و غذا نمی‌رسیده است و در راه عبادت خدا این‌چنین به خود سختی می‌داده‌اند. کتاب درآمدی بر سبک بندگی این تصور عامیانه از زندگی معصومان را به چالش کشیده است و اثبات کرده است که این تصویر ناقص و نادرست است. این کتاب علاوه بر آن سعی کرده تصویری بهتر و روشن‌تر از عبادت آنان ارائه کند، تصویری که با شخصیت جامع و همة کمالات معصومین سازگار باشد. مباحث کتاب کتاب سبک بندگی از سه بخش و ده فصل تشکیل شده است: بعد از بیان کلیات در یک بخش، در بخش دوم به بیان ادله و شواهد میانه‌روی در عبادت در دو فصل پرداخته‌ایم. فصل اول ادله و شواهد عام اعتدال است که اختصاص به عبادت و بندگی ندارد و ثابت می‌کند اسلام دین اعتدال و میانه‌روی است و در همة عرصه‌های فردی و اجتماعی که شامل عبادت نیز می‌شود طرفدار میانه‌روی است. فصل دوم ادله و شواهد خاص میانه‌روی در عبادت است را بیان می‌کند مثل روایاتی که با رهبانیت در اسلام مخالفت کرده است. در بخش دیگر از کتاب چند نمونه از عبادت معصومین ع مثل نماز مستحبی، روزه مستحبی، شب‌زنده‌داری، تلاوت قرآن و ذکر را انتخاب کرده‌ایم و از نظر کمّی یعنی مقداری آن‌ها را بررسی کرده‌ایم. در بحث نماز مستحبی اثبات کرده‌ایم که آنچه معصومین ع بیشتر از هر چیز بر آن تأکید داشته‌اند نوافل یومیه است که 34 رکعت نماز در شبانه‌روز است و با کیفیتی که در کتب فقهی از جمله رسالة توضیح المسائل آمده است در کنار نمازهای واجب و در شب‌زنده‌داری خوانده می‌شود. به همین مناسب موضوع هزار رکعت نماز در شبانه‌روز را که در برخی منابع حدیثی و تاریخی به برخی معصومین ع مثل امیر المؤمنین ع و امام سجاد ع نسبت داده شده است به بوتة نقد نهاده‌ایم و ثابت کرده‌ایم که این موضوع ثابت نیست که معصومان ع در شبانه‌روز هزار رکعت نماز می‌خوانده‌اند. در بحث روزه معصومین ع اثبات کرده‌ایم که روزة مستحبی معصومین ع یک نظم خاصی داشته است و مجموع روزة مستحبی معصومان در سال قمری نزدیک به دو ماه بوده است. به همین مناسبت این مطلب را که در برخی منابع حدیثی و تاریخی آمده است که برخی از معصومان ع هر روز از سال را روزه بوده‌اند و هیچ افطار نمی‌کرده‌اند به نقد کشیده‌ایم و اثبات کرده‌ایم که این مطلب ثابت نیست. در بحث شب‌زنده‌داری معصومان اثبات کرده‌ایم که همة معصومان ع حتی پیامبر اکرم ص و امیر مؤمنان ع ضمن این که شب‌ها به نماز شب و عبادت برمی‌خاسته‌اند، به استراحت هم می‌پرداخته‌اند و چنین نبوده است که همة شب‌ها تا به صبح عبادت کنند و هیچ استراحت نکنند. در بحث قرائت قرآن بیان کرده‌ایم که ائمه ع حد معینی برای تلاوت قرآن تعریف کرده‌اند و به جای این که به زیادخوانی قرآن توصیه کنند به آرام‌خوانی و تدبر و تأمل در آیات توصیه کرده‌اند. در بحث عبادت ذکر معصومان ع اثبات کرده‌ایم که عبادت ذکر به گونه‌ای است که زیاده‌روی در آن نیست و انسان در هر حال که باشد ذکر بگوید و ائمه ع نیز بر عبادت ذکر در همة حالات مداومت داشته‌اند و در هیچ حالی چه در حال کار و چه در حال استراحت و چه در حالات دیگر از یاد خدا غافل نبوده‌اند. در آخرین اوراق این کتاب هم به دنبال بیان این مطلب بوده‌ایم که باید در نوع نگاهمان به مفهوم عبادت بازنگری کنیم و عبادت را به گونه‌ای دیگر تعریف کنیم و به تعبیر ادبی باید چشمهایمان را باید بشوییم تا جور دیگری عبادات معصومین ع را ببینیم. فایدة این کار این است که می‌توانیم پیشوایان دینی‌مان را بهتر بشناسیم و در همة کارهایمان از جمله در عبادت به آنان اقتدا کنیم. در بخش چهارم و آخر کتاب هم به بررسی برخی مبانی میانه‌روی در عبادت پرداخته‌ایم و سعی کرده‌ایم تصویری اجمالی از اصلی به نام میانه‌روی در عبادت ارائه دهیم. "درآمدی بر سبک بندگی" می‌کوشد تا با پرهیز از تعصب نابجا و رعایت بی طرفی، تصویری روشن از شخصیت و سیره عبادی یا سبک بندگی معصومان (ع) به دست دهد. این اثر رویکردی نو به سیره معصومان (ع) است که در هر مسأله، از احتمالات موجود در مسأله و تعارضات موجود هراسی ندارد و تلاش می‌کند تا راه حلی روشمند و عقلانی برای آن بیابد. "درآمدی بر سبک بندگی" تلاش می کند تا با نگاهی همه جانبه به موضوع عبادت معصومان (ع)، از جنبه های دیگر شخصیتی آنان نیز غفلت نورزد و چهره ای واقع گرایانه و سازوار از سبک بندگی معصومان ارائه دهد که به هر زمان و مکان و ازجمله به دنیای پرسشگر امروز بتوان ارائه داد. این کتاب به شکلی گسترده و بی سابقه و از زوایای مختلف به موضوع میانه روی در عبادت می پردازد، موضوعی که شاید پیش از این تصور نمی شد تا این حد امکان بسط و پژوهش داشته باشد. البته این کتاب حالت تخصصی دارد و مفصل است و ممکن است عموم لذا مطالعة آن را فقط به اقشار تحصیل‌کرده همچون دانشجویان، طلاب و اساتید توصیه می‌کنیم.